De Standaard, Waalse Kroniek, 21 maart 2019.<\/p>\n
http:\/\/www.standaard.be\/cnt\/dmf20190320_04270812<\/p>\n
Begin deze maand was het heet nieuws in de Franstalige journaals. Een wetenschappelijke studie uit Denemarken toont op basis van een grote cohorte kinderen onomstotelijk aan dat het vaccin tegen mazelen, \u00adrodehond en bof geen autisme veroorzaakt. Dit nieuwste onderzoek spreekt formeel de hardnekkige urban \u00adlegend \u00adtegen die maakt dat bijvoorbeeld in Frankrijk de mazelen weer in opmars zijn. Waarom geloven vele mensen die toch? Het belerende vingertje uitsteken naar wie zulke domme of belachelijk eenvoudige theorie\u00ebn aanhangt, is te makkelijk.<\/p>\n
Toen de kinderpsychiater Leo Kanner in 1943 voor het eerst de diagnose \u2018infantiel autisme\u2019 bij kinderen vaststelde, was het ziektebeeld nog zo verstoord dat het niet \u00adonderscheiden werd van schizofrenie. Dustin Hoffman speelt in Rain man de rol van een man met wat men ondertussen \u2018klassiek autisme\u2019 noemt, een zwaar in zichzelf gekeerde man die op een heel eigenzinnige wijze redeneert.<\/p>\n
In 1980 wordt autisme officieel van schizofrenie onderscheiden in de derde uitgave van de bijbel voor de mentale stoornissen, de DSM. In de herziene uitgave in 1987 wordt de term \u2018infantiel autisme\u2019 officieel \u2018autisme-stoornis\u2019. Van een onmiskenbaar ziektebeeld wordt het een diffusere ziekte die iedereen kan treffen. In die \u00adperiode begint het aantal pati\u00ebnten sterk te stijgen. \u00ad<\/p>\n
Deze trend zet zich door in de vierde uitgave van de DSM in 1994, wanneer de \u00adcategorie wordt aangevuld met milde \u00adgevallen en zogenoemde \u2018hoogfunctio\u00adnerende\u2019 mensen. In de nieuwste versie van de DSM in 2013 heet de ziekte \u2018autismespectrumstoornis\u2019, een brede categorie aandoeningen met een omschrijving die zo \u00adalgemeen is dat die uiteindelijk nietszeggend wordt. Zo vermeldt een \u00adautismevereniging op haar website: \u2018Autisme wordt gekenmerkt door een andere manier van informatie verwerken door de hersenen. Hierdoor ervaren mensen met autisme de wereld anders. Autisme heeft invloed op alle levensdomeinen in alle levensfasen en vertaalt zich in zwakke \u00e9n sterke kanten.\u2019 Het is niet duidelijk waarvan het \u00ad\u2018anders-zijn\u2019 zich hier, of in andere definities, onderscheidt, zodat iedereen zich op sommige momenten hierin wel kan vinden. Dit betekent niet dat de ontreddering of het onvermogen niet re\u00ebel kunnen zijn en terecht om zorg vragen. Maar het debat gaat hier over de koppeling van \u00ad\u2018anders-zijn\u2019 met het woord \u2018autisme\u2019 en de geassocieerde betekenissen.<\/p>\n
Hoe iemand autisme \u2018krijgt\u2019, is eveneens onduidelijker dan ooit. Er zijn veel hypotheses met betrekking tot de hersenen en de genen geformuleerd, veelal met de toevoeging \u2018in afwachting van verdere vooruitgangen op dat gebied\u2019. Toch tonen ook de recentste bevindingen dat het vooralsnog onmogelijk is om specifieke \u2018defecten\u2019 te isoleren die aan de basis liggen van de ziekte, of zelfs om specifieke combinaties van defecten aan te tonen.<\/p>\n
Zo kunnen genetische \u2018afwijkingen\u2019 die vaker bij autisme terugkomen ook aan schizofrenie of bipolaire stoornissen verbonden worden. Alles wijst in de richting van een onduidelijke diagnose waarvan de geldigheid betwist kan \u00adworden. Toch is de ziekte sterk aanwezig, zowel wat het aantal pati\u00ebnten als wat mediatisering betreft, en vermelden de informatieve websites gul de termen \u2018aangeboren\u2019, \u2018hersenen\u2019 en \u2018ongeneeslijk\u2019. In Belgi\u00eb kan men de diagnose zelfs laten gelden voor een euthanasie van\u00adwege ondraaglijk psychisch lijden.<\/p>\n
Met andere woorden, in het offici\u00eble discours wordt van een wijdverspreide mentale aandoening gesproken in termen die zo vaag zijn dat iedereen zich aangesproken kan voelen of het in zijn omgeving kan herkennen, en waarvan ook niet duidelijk is hoe je die kan oplopen. Toch wordt die ook ernstig genoeg bevonden om als \u00ad\u2018ongeneeslijk\u2019 bestempeld te worden en veel bekommernis in de media en elders te krijgen.<\/p>\n
Als psychologe zou ik zeggen dat de combinatie van deze onduidelijke gegevens en de ernst van de bedreiging de perfecte ingredi\u00ebnten zijn voor het ontstaan van parano\u00efde theorie\u00ebn. Niet de domheid van de believers, maar wel misschien de vaagheid van de theorie\u00ebn ligt aan de \u00adbasis van de schadelijke meme.<\/p>\n
Misschien houdt de \u00adurban legend ook het offi\u00adci\u00eble discours een spiegel voor: als het \u00adwetenschap\u00adpelijk kan gelden dat een diagnose zoveel maatschappelijke validering krijgt op basis van zo\u2019n magere consensus over de oorzaken, waarom kan men dan ook niet stellen dat vaccinatie de oorzaak is van autisme? De wetenschap heeft de taak duidelijk te maken op welke manier de wetenschappelijke hypothese wel degelijk \u00adwezenlijk verschillend is van de \u00advaccinhypothese. Mocht echter blijken dat technische vorderingen eerder de \u00addiagnose ondergraven dan wel bevestigen, dan moeten we de moed hebben een en ander grondig te herdenken dan wel omstreden theorie\u00ebn te laten bestaan. De urban legend toont misschien dat voor de wetenschap geldt wat ook voor populisme en politiek opgaat: slordige theo\u00adrie\u00ebn komen met een maatschappelijke prijs.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De Standaard, Waalse Kroniek, 21 maart 2019. http:\/\/www.standaard.be\/cnt\/dmf20190320_04270812 Begin deze maand was het heet nieuws in de Franstalige journaals. Een wetenschappelijke studie uit Denemarken toont op basis van een grote cohorte kinderen onomstotelijk aan dat het vaccin tegen mazelen, \u00adrodehond … Continue reading