27.04.23, Bazan, A., Een sleutel voor meer sociaal welzijn. Column. De Standaard.
\nr\u00e9sum\u00e9 en Fran\u00e7ais en bas du texte en N\u00e9erlandais<\/p>\n
Medische diagnoses geven mensen soms een nieuwe sociale identiteit, maar dat leidt niet altijd tot een effectieve behandeling, stelt Ariane Bazan. Haar advies? Verkwikkend en niet verklittend werken. Dat komt ook kwetsbare groepen ten goede.
\nJe kunt mentale ontreddering \u00advolgens twee \u00adtegengestelde \u00adlogica\u2019s \u00adbehandelen. De eerste is grotendeels medisch: er bestaat een groot aantal diagnoses, zoals depressie, burn-out, borderline, hoogsensitiviteit \u2026 We veronderstellen dat elk van die ziektes het gevolg is van een eigen oorzakelijke \u00adketen en we willen de defecten binnen die keten detecteren en herstellen. Hulpverleners worden gevormd om de ziektebeelden te herkennen en een juiste \u00addiagnose te stellen. Mensen zijn vaak blij met een diagnose, want zo komt er (eindelijk) \u00aderkenning voor hun ontreddering. Maar met die diagnose komt vaak ook teleurstelling, want veelal \u00adontbreekt een \u00adspecifieke behandeling die tot opluchting leidt.
\nDat is niet het enige \u00adprobleem. Het ziektebeeld, de naam van de diagnose, wordt vaak als een identiteit gehanteerd: ik ben depressief, borderliner, hoogsensitief \u2026 Omdat er andere mensen zijn met dezelfde identiteit, kunnen we samen groepen vormen die \u00adeisen stellen, zoals aangepaste hulpverlening, scholing of werkomstandig\u00adheden. De diagnostische aanpak heeft een soort veralgemeend verstijvings\u00adeffect, waarbij we gaan samen\u00adklitten ter hoogte van diagnoses, die we als sociale identi\u00adteiten aanwenden.
\nDat samenklitten biedt voordelen: het sociale \u00adgewicht van de groep verdubbelt met de medische rechtvaar\u00addiging voor de \u00adspecifieke hulp en aandacht. Maar voor de overheid kan dat soort logica alleen maar tot het failliet leiden. \u00adZodra je die weg inslaat, word je genadeloos verlieslatend: er kan om budgettaire \u00adredenen nooit \u00adgenoeg geld vrijgemaakt worden voor die sociale aanpassingen, waardoor je onvermij\u00addelijk de boeman bent die de kwetsbaarste mensen in de kou laat.
\nIn de andere aanpak is het basisidee dat mentale ontreddering niet zozeer met speci\u00adfieke defecten of afwijkingen te maken heeft, maar dat alle mensen eigenlijk dezelfde pijn hebben. Ze \u00aduiten die wel op zeer verschillende \u00admanieren, maar het onbehagen komt misschien neer op twee soorten van pijn. De eerste is die van het zijn: wie ben ik, waarom ben ik hier, wat is mijn plaats op deze wereld, hoe zien anderen mij? Mag ik hier zijn, heb ik het recht om plaats in te \u00adnemen, om kwaad of triest te zijn? Doet wie ik ben er uiteindelijk toe?
\nDe andere pijn is die van de liefde: ben ik iemand om van te houden, zal er ooit iemand van me houden van wie ik ook hou? Hoe verschijn ik in de liefde? Zien de anderen me graag en waarom (niet)? Wie zijn de mensen van wie ik hou en waarom? Als we het gevoel \u00adhebben dat we steeds opnieuw dezelfde mislukkingen op\u00adlopen en dat dat lot onafwendbaar lijkt, voelen we ons \u00adverpletterd. We worden hopeloos en denken soms dat \u2018dit leven niet voor ons \u00adgemaakt is\u2019.
\nAls een hulpverlener geduldig luistert en verstandig doorvraagt naar het fijnkorrelige verhaal, verschijnen snel logische verbanden tussen vroeger en nu. \u2018Mijn ouders hadden het heel kwaad samen, en toen ze uiteengingen, heb ik me erg schuldig gevoeld. Om aan de folterende schuldgevoelens te \u00adontsnappen ben ik me in verslavingen of spelletjes of \u00adgewoon in mezelf gaan opsluiten. Mensen denken dat ik niets kan voelen, maar eigenlijk voel ik te veel.\u2019 of: \u2018Mijn \u00adouders waren koud of kwetsend tegen me en in een \u00adpoging om de oude vloek te ontkrachten, val ik nu steeds weer op kwetsende partners, en kom ik er nog erger uit.\u2019
\nFijnmazig luisteren geeft mensen zicht op de koers van hun leven, waardoor ze automatisch actiever aan het stuur gaan staan. Niet zelden is het een werk van lange adem, waarbij de hulpverlener de verzekering geeft van zijn onvoorwaardelijke aanwezigheid en \u00adinvestering. Maar het heeft wel het \u00adtegenovergestelde effect van de \u00admedische aanpak: mensen zien hun \u00adeigen rol in wat hen overkomt en worden weerbaarder. Dat werkt emanci\u00adperend en maakt ons ook beschikbaarder en \u00adattenter voor partners, kinderen en \u00adouders.
\nIn plaats van samen te klitten en middelen voor de eigen groep te vragen, verschijnen zo veel hulptherapeuten met draagkracht voor zichzelf, en daarna ook voor anderen. De vicieuze cirkel wordt doorbroken \u2013 misschien gaat hij zelfs in de omgekeerde richting: van aandacht\u00advragend worden mensen aandacht\u00adgevend. Wie weet, misschien is ook dat een sleutel, niet alleen voor een betere mentale volksgezondheid, maar ook voor een groter sociaal welzijn.
\nAls mentale hulpverlening verkwikkend en niet verklittend werkt, dan komt er misschien maatschappelijk meer ruimte om te zorgen voor elkaar. Ook voor al die kwetsbare groepen in onze omgeving \u2013 baby\u2019s, kinderen, \u00adjongeren, ouderen \u2013 die de jongste weken zo onwaarschijnlijk schrijnend in het nieuws zijn gekomen.<\/p>\n
Une cl\u00e9 pour un plus grand bien-\u00eatre social. Il y a deux grandes fa\u00e7ons d’organiser la prise en charge mentale. La premi\u00e8re est d’ordre m\u00e9dicale et cherche \u00e0 d\u00e9tecter les d\u00e9fauts et d\u00e9ficits \u00e0 l’origine du mal. Elle a tendance \u00e0 identifier le sujet avec son diagnostic et \u00e0 rigidifier le public, qui trouve aussi dans ce diagnostic une banni\u00e8re pour se regrouper et exiger des moyens pour une aide sociale adapt\u00e9e \u00e0 tous les niveaux, diagnostic, th\u00e9rapie, \u00e9cole, travail etc. C’est une approche in\u00e9vitablement perdante pour les pouvoirs publics, car il n’en fera structurellement jamais assez. La seconde part de l’id\u00e9e que tous nous souffrons des m\u00eames maux, d’une part ceux, de l’existence et de l’autre, ceux de l’amour. La prise en charge est singuli\u00e8re et a tendance \u00e0 mobiliser le sujet pour gouverner sa propre vie. Le plus souvent les sujets ne font pas que se prendre en main mais sont aussi plus disponibles pour leurs proches, partenaires, enfants, parents. Ainsi, il peut aussi s’agir d’une cl\u00e9 pur un plus grand bien-\u00eatre social.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
27.04.23, Bazan, A., Een sleutel voor meer sociaal welzijn. Column. De Standaard. r\u00e9sum\u00e9 en Fran\u00e7ais en bas du texte en N\u00e9erlandais Medische diagnoses geven mensen soms een nieuwe sociale identiteit, maar dat leidt niet altijd tot een effectieve behandeling, stelt … Continue reading