Als we ons met oud zeer bezighouden, moeten we het zeer precies benoemen, schrijft Ariane Bazan. Anders wordt het trauma wel geschiedenis, maar geen verleden.
Donderdag 12 oktober 2023 om 03:00<\/p>\n\n\n\n
https:\/\/www.standaard.be\/cnt\/dmf20231011_96138202<\/a><\/p>\n\n\n\n \u2018Alles ongedaan maken tot aan mijn twaalfde \u2013 of heel mijn leven, alles ongedaan maken tot aan het begin. Met een schone lei beginnen. Ik moet boeten voor andermans zonden, voor de zonden van mijn grootvader.\u2019<\/p>\n\n\n\n Ik ontmoet Herv\u00e9 in het psychiatrisch centrum. Zijn grootvader kwam verwoest uit de loopgraven, maakte kinderen, misbruikte zijn dochters en schoot zichzelf tenslotte een kogel door het hoofd. Herv\u00e9 had tot zijn vijftiende met zijn ouders en zijn halfbroer \u00adsamengewoond. Die halfbroer was de zoon van zijn moeder en haar vader \u2013 zijn grootvader, dus.<\/p>\n\n\n\n Herv\u00e9 zelf kreeg geregeld gewelddadige gedachten en om die af te wenden hielp het hem om op dat ogenblik achteruit te lopen. Hij dwong zo ook anderen om achteruit te lopen. Toen hij op een dag een koe uit de stal verwoed achteruit duwde, werd hij voor het eerst in het psychiatrisch centrum opgenomen.<\/p>\n\n\n\n Seksueel trauma was een terugkerend thema in de gesprekken met die pati\u00ebnten, vaak historisch verbonden met de oorlogen of met de kerk, niet zelden met beide. Het toeval wil dat beide thema\u2019s zich de laatste weken op de Vlaamse televisie opdringen met de documentairereeks Godvergeten en met de verfilming van Wil, de roman van Jeroen Olyslaegers.<\/p>\n\n\n\n Wat had je zelf gedaan in die situatie? Dat zou de centrale vraag van de film zijn, ook al omdat we weer voor grote dilemma\u2019s staan, en dat onze toekomst van onze keuzes afhangt. We denken dat we, als het echt moet, grotendeels redelijk kunnen zijn. Dat we voorrang kunnen geven aan oplossingsgericht denken en in het licht van groot onheil, zoals een klimaatcrisis, klaarstaan om die oplossingen in groten getale aan te hangen \u2013 al was het maar omdat het onze enige uitweg is. Als de wereld in brand staat, is het niet het moment om oude koeien uit de gracht te halen en zelf een vuurtje op te poken over die oude kwesties.<\/p>\n\n\n\n Maar dat is nu net wat mensen w\u00e9l doen. We moeten een planetair klimaatbeleid uitbouwen en het brandt tussen Rusland en Oekra\u00efne, tussen Hamas en Isra\u00ebl, en op nog veel andere plaatsen. We moeten met Belgi\u00eb klimaatdoelstellingen en sociale doelstellingen halen, maar we kibbelen over wie de eerste of de echte racist is. Zelfs met vuurhaarden vlak bij huis, kunnen we het niet laten om een boompje op te zetten over \u2018oude kwesties\u2019.<\/p>\n\n\n\n Wie die tegenstelling wil vatten, moet zowel de film als de documentairereeks bekijken. \u2018Achteraf werd er zo veel mogelijk gezwegen en is de dag van gisteren direct geschiedenis\u2019, is de slotsom van Wil. Mensen die rauw geweld hebben gezien, aangedaan of ondergaan, \u2018moeten voort met hun levens\u2019. Ze stappen uit de ene sc\u00e8ne van de geschiedenis zonder meer naar de volgende, omdat ze op dat ogenblik \u2018niet anders kunnen\u2019.<\/p>\n\n\n\n Dat is nu net de manier waarop een trauma geschiedenis wordt zonder ver-leden te worden. Er viel aan die oersc\u00e8nes eigenlijk nog veel te lijden, maar de pijnlijke verwerking wordt uitgesteld, naar later in het leven, of naar latere generaties. Die worden dan \u2018het kind van de rekening\u2019, de rekening van Olyslaegers levensvraag, die ook die is van Herv\u00e9, die van de Godvergeten-kinderen en van zo veel andere mensen: wiens rekening betaal ik en tegen welke prijs?<\/p>\n\n\n\n Om die rekening te verzachten is \u2018het enige tegengif waarheidsspreken\u2019, zoals psychiater Peter Adriaenssens het stelt: \u2018We moeten de dingen durven te benoemen.\u2019 Hij doelt op de feiten van kindermisbruik in de kerk, maar dat geldt voor elk onverwerkt trauma dat ons bij de lurven grijpt wanneer we aan de toekomst willen bouwen. Het komt eropaan de dingen te zeggen zoals ze waren, de beelden te hernemen waar we ze gelaten hadden, toen wij, of onze voorgangers, die sc\u00e8ne uitstapten.<\/p>\n\n\n\n D\u00e1t is de eigenlijke inzet van de film, niet zozeer de gewetensvraag. Net zoals \u2018misbruik\u2019 is \u2018collaboratie\u2019 een term die veel ladingen kan dekken, daarom is het van wezenlijk belang de dingen proza\u00efsch te benoemen. In die zin is de film gedurfder dan de documentaire, ook omdat de fictievorm dat mogelijk maakt. De ongewoon harde beelden maken mee dat de film in zijn opzet slaagt: veel burgers waren schuldig aan collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog, heel wat kerklieden hebben (kleine) kinderen verkracht en misbruikt, maar waarheidsspreken betekent dat we die termen getrouw aan de feiten ontvouwen. Zoals Rik Devill\u00e9 zou zeggen, we moeten het verhaal vertellen van \u2018nog ne mens\u2019 en \u2018nog ne mens\u2019 en \u2018nog ne mens\u2019. We hebben dringendere dingen te regelen dan dat, en net daarom moeten we ons heel precies met oud zeer bezighouden.<\/p>\n\n\n\n R\u00e9sum\u00e9 en Fran\u00e7ais : A cot\u00e9 du documentaire ‘Les abandonn\u00e9s de Dieu’, un film Belge ‘Wil’ d’apr\u00e8s le roman \u00e9ponyme de l’auteur Flamand Jeroen Olyslaeghers fait en ce moment un tabac. Ce film raconte l’histoire de Wilfried, un agent de police \u00e0 Anvers pendant la seconde guerre mondiale et cens\u00e9 aider les nazis \u00e0 faire des razzias pour embarquer les Juifs. Wil, de son petit nom, est d\u00e9chir\u00e9 entre pressions du c\u00f4t\u00e9 de la collaboration et du c\u00f4t\u00e9 de la r\u00e9sistance et est t\u00e9moin de violences sans nom. En fin du film, il dit: ‘Et apr\u00e8s nous nous sommes tous tus, et hier est rentr\u00e9 directement dans l’histoire’. Quand nous passons d’une sc\u00e8ne \u00e0 l’autre, la sc\u00e8ne d’hier rentre dans l’histoire sans devenir du pass\u00e9. Pour que l’histoire passe, il s’agit de raconter les faits de fa\u00e7on prosa\u00efque et pr\u00e9cise, et ce histoire par histoire. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Als we ons met oud zeer bezighouden, moeten we het zeer precies benoemen, schrijft Ariane Bazan. Anders wordt het trauma wel geschiedenis, maar geen verleden. Donderdag 12 oktober 2023 om 03:00 https:\/\/www.standaard.be\/cnt\/dmf20231011_96138202 \u2018Alles ongedaan maken tot aan mijn twaalfde \u2013 … Continue reading