Een diagnostisch label ondermijnt de veerkracht van sommige jongeren, omdat ze alledaagse uitdagingen vanaf dan als onoverkomelijk beschouwen, schrijft Ariane Bazan.<\/p>\n\n\n\n
De Standaard, donderdag, 13 februari 2025<\/a><\/p>\n\n\n\n In de late jaren 80 had ik een hartsvriendin. Camille kwam vaak bij ons thuis, ging dan op mijn bed liggen en vertelde over het leven. Ik wist niet meteen wat ik daarmee aan moest, maar dat stoorde haar niet. Elk weekend opnieuw deed ze haar verhaal. Ik hoorde over haar eerste su\u00efcidepoging toenik al in Gent studeerde. Dat was schokkend. Ik zocht haar meteen op en zei toen banale dingen: dat ik haar graag zag, dat ze mooi en intelligent was, dat het leven haar zou toelachen. Dingen, bedenk ik nu, waar ze toen wellicht weinig boodschap aan had. Maar het stoorde haar niet, ze bleef me bellen, vaak huilend, radeloos. Het is een paradox vanjewelste, maar als psychologen zich moeien met diagnostische labels of metspecialistische interventies, richten ze niet zelden meer schade aan dan er al was. In een essay dat zetwee jaar geleden voor The New York Times schreef, maakt psychologe Darby Saxbe van de University of Southern California dat op een vernietigende manier duidelijk: ze geeft het overzicht van drie studies naar het effect van grootschalige geestelijke gezondheidstrainingen in scholen, twee sociaalemotionele vaardigheidstrainingen en een mindfulnesstraining in Groot-Brittanni\u00eb en inAustrali\u00eb. Uit elke studie blijkt dat de tieners die het programma volgden, depressiever en angstiger werden, meer moeite hadden om hun emoties te beheersen en zelfs slechtere relaties hadden met hun ouders dan de controlegroep zonder de training. Ook Saxbe verklaart dat door het aanpraten van labels: zo schakelen jongeren makkelijker over van de gedachte \u201cik ben zenuwachtig voor eenexamen\u201d naar \u201cik kan geen examen doen omdat ik angst heb\u201d en die reframing ondermijnt hun veerkracht omdat ze alledaagse uitdagingen nu als onoverkomelijk beschouwen.<\/p>\n\n\n\n Toen ik in 1995 na een maand terugkwam van een verre reis, vond ik sporen in mijn appartement van Camilles tweede en \u2013 zo vernam ik later \u2013 derde poging. Ik nam mezelf mijn afwezigheid kwalijk en zocht haar dagelijks op, wist vaak niet wat te zeggen, luisterde vooral. Camille kwam ook even bij me wonen. Ze vroeg me vaak of ik akkoord ging met haar visies. Ik had er veelal geen mening over. Ze wisselde vaak van vriendjes, die ik fout of zelfs gevaarlijk vond. Ik zei niet altijd de juiste dingen.Maar het stoorde haar niet, ze bleef.<\/p>\n\n\n\n Mensen stappen soms uit het leven omdat ze geen plaats vinden. Op een gekke manier denken we soms dat we het leven kunnen verlaten alsof we er nooit geweest zijn of dat we er pas mogen zijn als we iets bijbrengen of als we niet te veel op anderen wegen. Maar de waarheid is dat al wie er nu eenmaal is, een onvervangbare plaats heeft tussen alle anderen en onherroepelijk deel uitmaakt van die anderen en dat wie weggaat, een gapende, pijnlijke leegte achterlaat. Toch twijfelen we ook makkelijk aan die evidentie, en die twijfel kan ieder van ons plagen, of we nu bipolair zijn, schots en scheef in elkaar steken of \u2018normaal\u2019 zijn. Voor die mentale pijnen, die geen ziektes zijn, hebben we laagdrempelige non-specialistische hulp nodig met algemeen gevormde psychologen en continu\u00efteit van zorg \u2013 en minder gespecialiseerde centra met onoplosbare en onbetaalbare wachtlijsten. Avec les \u00e9tiquettes diagnostiques, les psychologues font souvent plus de d\u00e9g\u00e2ts qu’il n’y en avait d\u00e9j\u00e0. <\/strong>C’est un paradoxe, mais lorsque les psychologues interviennent entant que sp\u00e9cialistes, il n’est pas rare qu’ils fassent plus de d\u00e9g\u00e2ts qu’il n’y en avait d\u00e9j\u00e0. Dans un essai \u00e9crit pour le New York Times il y a deux ans, la psychologue Darby Saxbe, de l’universit\u00e9 de Californie du Sud, l’explique de mani\u00e8re cinglante : elle passe en revue trois \u00e9tudes sur les effets d’une formation \u00e0 grande \u00e9chelle en mati\u00e8re de sant\u00e9 mentale dans les \u00e9coles, deux programmes de formation aux comp\u00e9tences socio-\u00e9motionnelles et un programme de formation \u00e0 la pleine conscience, en Grande-Bretagne et en Australie. Chaque \u00e9tude a r\u00e9v\u00e9l\u00e9 que les adolescents ayant suivi le programme \u00e9taient plus d\u00e9prim\u00e9s et anxieux, avaient plus de difficult\u00e9s \u00e0 g\u00e9rer leurs \u00e9motions et avaient m\u00eame de moins bonnes relations avec leurs parents que le groupe de contr\u00f4le n’ayant pas suivi la formation. Saxbe explique \u00e9galement que cela est d\u00fb \u00e0 l’effet de l’\u00e9tiquetage : par exemple, les jeunes concern\u00e9s sont pass\u00e9 de la pens\u00e9e \u00ab je suis nerveux \u00e0 propos de cet examen \u00bb \u00e0 \u00ab je ne peux pas faire cet examen parce que j’ai de l’anxi\u00e9t\u00e9 \u00bb, et ce recadrage sape leur r\u00e9silience car ils consid\u00e8rent d\u00e9sormais les d\u00e9fis quotidiens comme insurmontables. Pour les douleurs mentales, qui ne sont pas des maladies, nous avons besoin d’une aide non sp\u00e9cialis\u00e9e \u00e0 bas seuil avec des psychologues g\u00e9n\u00e9ralistes et une continuit\u00e9 des soins – et moins de centres sp\u00e9cialis\u00e9s avec des listes d’attente insolubles et qui gr\u00e8vent le budget de l’\u00e9tat.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Een diagnostisch label ondermijnt de veerkracht van sommige jongeren, omdat ze alledaagse uitdagingen vanaf dan als onoverkomelijk beschouwen, schrijft Ariane Bazan. De Standaard, donderdag, 13 februari 2025 In de late jaren 80 had ik een hartsvriendin. Camille kwam vaak bij … Continue reading
Er was veel te doen over zelfdoding de voorbije dagen. Deze krant meldde dat de spoeddiensten een onrustwekkende toename van het aantal su\u00efcidepogingen bij tieners zien, en dat die druk het gevolg is van de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg. We krijgen snel het idee vaneen hopeloze wereld. De mondiale dreigingen zijn moeilijk te ontkennen en wegen onvermijdelijk op de toekomstperspectieven van jongeren. Daarnaast heeft een oplossing zoeken voor de wachtlijsten iets weg van het tweede werk van Hercules, toen hij de Hydra moest doden en er voor elke afgehakte kop twee nieuwe in de plaats kwamen: hoe meer geld je investeert in de geestelijke gezondheidsvoorzieningen, hoe langer de wachtlijsten worden.
Tegen dat licht gehouden was er ook verrassend nieuws. Voor het eerst in jaren is er vanuit scholen minder vraag naar steun voor kinderen en jongeren met leermoeilijkheden of autisme. Scholenzetten meer en beter in op brede basiszorg en wat minder op de kindgerichte ondersteuning, en daardoor neemt de druk af. Zelfs al kunnen we de wereldproblematieken niet oplossen, het is dus niet zo moeilijk om het voor kinderen beter te maken: als we niet te systematisch overgaan tot specialistische hulp, maar inzetten op brede, algemene hulp, komt er ademruimte.<\/p>\n\n\n\n
En Camille, die heeft nu een ranke, mooie dochter van vijftien. We zijn nog altijd hartsvriendinnenen moeder en dochter stellen het goed.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n