{"id":2471,"date":"2020-04-06T15:41:39","date_gmt":"2020-04-06T15:41:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.arianebazan.be\/?p=2471"},"modified":"2020-04-06T15:41:39","modified_gmt":"2020-04-06T15:41:39","slug":"het-aanzuigeffect-van-de-hulpverlening","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.arianebazan.be\/?p=2471","title":{"rendered":"Het aanzuigeffect van de hulpverlening"},"content":{"rendered":"

https:\/\/www.standaard.be\/cnt\/dmf20191030_04693726<\/a><\/p>\n

\u2018Beschavingsziektes worden haast epidemisch\u2019, meldde Le Soir<\/i> bij een grote toename van angst en depressie. Drie op de tien Belgen kampen met een mentaal probleem en per dag kiezen drie mensen voor zelfdoding. Er zijn lange wachtlijsten voor gespecialiseerde hulp en in instellingen zijn er, ook bij kinderen, problemen met dwang (zoals isolatie en fixatie). Bijna 20 procent van de \u00adbevolking gebruikt geneesmiddelen voor een geestelijke ziekte en steeds vaker worden die ook op jonge leeftijd toegediend. Psychische stoornissen zijn de grootste oorzaak van langdurige werkonbekwaamheid.<\/p>\n

In een plan om dit probleem aan te pakken, suggereert Le Soir <\/i>om de toegang tot hulp laagdrempelig te maken. Nu is dat precies wat Canada vijf jaar deed: meer eerstelijnszorg in multidisciplinaire teams en laagdrempelige \u2018loketten\u2019 die de pati\u00ebnten beter de weg moeten wijzen. Maar de Canadese krant La\u00a0Presse <\/i>meldde maandag dat de balans van dit grootse plan toch problematisch is: het was moeilijk om hulpverleners te vinden en die wisselden snel, ouders en kinderen vertellen hoe de toegangs\u00adloketten in de praktijk heuse \u2018blokkage\u00adloketten\u2019 werden, en hoe er diagnostisch en ander geweld was, zoals opsluiting en fixatie.<\/p>\n

Zulke grote investeringen en toch zoveel problemen, hoe valt dat te verklaren? Laten we eerlijk zijn: niemand vat goed wat \u2018mentale ziekte\u2019 eigenlijk betekent. Het idee van een ziekte als gevolg van \u00adhersenschade of van een genetisch defect klopt niet, zegt Thomas Insel, psychiater aan het Amerikaanse National Institute of\u00a0Mental Health. Recente neurowetenschappelijke bevindingen gaan een heel andere richting uit: voor bewustwording moeten breingolven vanuit de intentie en vanuit de waarnemingen elkaar vinden. Die dynamische aard van het mentale wordt bevestigd door nieuwe bevindingen over empathie, die tonen hoe dat vermogen kan verschijnen of verdwijnen al naargelang van de context en de relatie tot de ander \u2013 terwijl men vaak denkt dat een mens al dan niet over empathie beschikt, of het moeizaam moet aanleren. Het \u00admentale is dus geen grijpbare, fixeerbare \u00adessentie, maar wordt op elk ogenblik \u00addynamisch en in relaties met anderen gerealiseerd.<\/p>\n

Maar \u2018mentale ziektes\u2019 als een gevolg van hersenproblemen hebben de wetenschappelijke schijn mee. Dat is het model van veel geneeskunde (bijvoorbeeld waarbij spijsverteringsstoornissen het gevolg zijn van darmproblemen). Maar dat \u00admodel verliest zienderogen aan wetenschappelijke steun en er is een groot \u00adverschil tussen wetenschappelijke schijn en wetenschappelijkheid.<\/p>\n

Een alternatief model is gebaseerd op vertrouwen. Zo vertelde de jeugdzorg\u00adexperte Saskia Van Nieuwenhove een jaar geleden hoe ze in haar eigen huis acht jonge meisjes opnam. Ze waren prostitutieslachtoffers en kregen in de verschillende instellingen waar ze verbleven labels \u00adopgeplakt als \u2018onbehandelbaar\u2019 en \u2018opgegeven\u2019. Maar deze meisjes liepen niet weg, ze gingen naar school en hadden een studentenjob. Van Nieuwenhove behaalde op basis van vertrouwen \u2013en haast zonder middelen \u2013 bijzonder snel resultaat, wat niet mogelijk was geweest in \u00adinstellingen (\u2018met pakken geld\u2019, voegde ze eraan toe).<\/p>\n

We onderschatten het effect van \u00advertrouwen. Zelf werkte ik op een psychiatrische afdelingen met chronische pati\u00ebnten. Toen pati\u00ebnten met een nieuw \u00adafdelingshoofd meer vertrouwen kregen, veranderde de hele sfeer: bewoners werkten spontaan mee aan het huishouden, zorgden voor elkaar en voor de omgeving. Ik herinner me de beslissing om pati\u00ebnten wat zakgeld te geven en ik zie nog voor me hoe een ervan als het ware meer rechtop ging \u00adlopen door het herwonnen zelfrespect. Vertrouwen maakt dat mensen zich \u00adsamen verantwoordelijker voelen voor een gezamenlijk project, en het maakt het werk voor hulpverleners lichter.<\/p>\n

Maar dat model op basis van vertrouwen en onvoorwaardelijkheid heeft de \u00adwetenschappelijke schijn \u00adtegen. Wellicht doet het te veel denken aan \u2018liefde\u2019, en dat is dan weer verdacht katholiek of psychoanalytisch (nog verdachter). Niettemin krijgt het dynamische, relationele model wel steeds meer (neuro)wetenschappelijke bijval.<\/p>\n

We moeten wetenschappelijkheid de overhand geven op wetenschappelijke schijn, ook op het terrein. In een \u00addynamisch model zijn veel van de nu \u00adgehanteerde diagnoses moeilijk vol te houden, omdat de uitdrukkingsvormen van het lijden snel en sterk vari\u00ebren in functie van de context. Ook specialisatie is een probleem. Het dynamische laat zich niet in hokjes vangen. Mentale epide\u00admie\u00ebn zoals burn-out weerspiegelen \u00adsociale problemen, maar niet \u00e9\u00e9n \u00adeenduidige mentale ziekte.<\/p>\n

Om de wachtlijsten voor gespecialiseerde diagnostische centra te lijf te gaan, is het verstandiger te investeren in niet-gespecialiseerde, laagdrempelige hulp. Als we nog meer gespecialiseerde centra voorzien, ontstaat een aanzuigeffect voor die specifieke diagnoses, wat dan weer de wachtlijsten in stand houdt.<\/p>\n

Maar zo\u2019n wissel van modellen is ook goed nieuws, want het geleidelijk afbouwen van diagnostische en specialistische initiatieven ten voordele van een laagdrempelig, ongespecialiseerd aanbod is zowel goed voor de publieke mentale \u00adgezondheid als voor de staatskas.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

https:\/\/www.standaard.be\/cnt\/dmf20191030_04693726 \u2018Beschavingsziektes worden haast epidemisch\u2019, meldde Le Soir bij een grote toename van angst en depressie. Drie op de tien Belgen kampen met een mentaal probleem en per dag kiezen drie mensen voor zelfdoding. Er zijn lange wachtlijsten voor gespecialiseerde … Continue reading →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":""},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2471"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2471"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2471\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2472,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2471\/revisions\/2472"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}