{"id":3164,"date":"2022-05-08T08:50:23","date_gmt":"2022-05-08T08:50:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.arianebazan.be\/?p=3164"},"modified":"2022-05-08T08:54:43","modified_gmt":"2022-05-08T08:54:43","slug":"in-de-greep-van-oud-zeer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.arianebazan.be\/?p=3164","title":{"rendered":"In de greep van oud zeer"},"content":{"rendered":"\n

In de greep van oud zeer<\/a><\/span><\/p>\n\n\n\n

Donderdag 28 april 2022 om 3.25 uur<\/p>\n\n\n\n

Als jongen van zes kreeg Bart zijn eerste fiets en hij waagde meteen een ritje. Toen hij even later met bebloede knie\u00ebn huilend naar binnen liep, lag zijn moeder in haar zoveelste roes languit in de zetel. Zoals wel vaker, bleef ze ook toen onbewogen en kil. Dertig jaren later is de jongen een \u00adrobuuste man met een succesvol \u00adberoepsleven, maar met grote liefdespijn. Hij kruist het pad van verschillende vrouwen en meer dan \u00e9\u00e9n \u2013 meen ik te horen \u2013 zou graag met hem in zee gaan, maar hij houdt de boot af. Zijn keuze valt tenslotte op een introverte en kille collega, die hem dan eens wel, dan eens niet in haar bed toelaat. Elke nee komt als een verplettering, en is het bewijs dat hij niet aan de vroege vloek kan ontsnappen: de vrouwen die hij liefheeft, blijven soms onbewogen, ook als hij hen het meest nodig heeft.<\/p>\n\n\n\n

De Amerikaanse psycholoog Edward Thorndike formuleerde een wetmatigheid die veronderstelt dat bevredigende of beloonde handelingen waarschijnlijker worden en dat onaangename of bestrafte keuzes verdwijnen. Dat lijkt een redelijke aan\u00adname, die in het psycho\u00ad\u00adlo\u00adgische veld zeer populair werd. Toch is die stelling ook vreemd, omdat psychologen vaak net het tegenovergestelde meemaken in hun praktijk. Vaak maakt de mens van middelbare leeftijd met liefdes- of relatie\u00adpijnen hetzelfde mee: de gekozen partner, hoewel op het eerste gezicht zeer verschillend van de vorige, blijkt toch ook weer afwijzend, onbereikbaar, kil, onbetrouwbaar of gewelddadig. Of de pati\u00ebnt verandert van werk\u00adomgeving en ook daar zijn collega\u2019s of bazen steevast opnieuw hoogmoedig, autoritair of kwaadwillig. Alsof vroegere onaangename of bestrafte ervaringen veel eerder waarschijnlijker dan wel onwaarschijnlijker worden, Thorndike en zijn successen ten spijt.<\/p>\n\n\n\n

Toch is dat niet zo verwonderlijk. \u2018Maar dame X en dame Y, die leken het wel voor jou te hebben?\u2019, probeer ik met Bart. \u2018En je kunt niet zeggen dat het oninteressante vrouwen zonder charme zijn.\u2019 \u2018Dat is waar,\u2019 zegt hij aarzelend, \u2018maar ze kunnen me niet boeien.\u2019 Hij legt de vinger op de wonde: alleen situaties of mensen die ons herinneren aan oud zeer, \u00adsteken ons mentaal aan of \u2018winden ons op\u2019, ook al beseffen we dat niet bewust. Een eerder koele vrouw, die toch niet ongevoelig is voor zijn charmes, is d\u00e9 perfecte match voor Bart. Als kind was zijn onmacht jegens zijn moeder traumatisch. Nu hij \u00adzoveel meer troeven heeft dan toen, is het alleen wachten op een gelegenheid om te tonen dat hij nu wel kan wat vroeger niet lukte: een afstandelijke vrouw tot liefde voor hem bewegen. Sterker, alleen die overwinning kan hem de mentale heling bieden voor het schokkende orakel dat hem sinds zijn kindertijd boven het hoofd hangt: dat hij vrouwen van zijn voorkeur niet tot liefde zou kunnen brengen.<\/p>\n\n\n\n

Wat geldt voor Bart, geldt voor ons allen: oud zeer houdt ons in zijn greep. Om hem te parafraseren: we zijn geboeid door ons verhaal, \u00adgegijzeld door de trauma\u2019s van onze geschiedenis. Thorndikes wetmatigheid houdt daar geen rekening mee. Zijn wetmatigheid \u00adbeschrijft de redelijke mens zoals we graag zouden willen dat die is: op een mooie dag beginnen we met een schone lei en met voldoende wilskracht, herschrijven we ons verhaal. Dat soort wishful thinking houdt vast aan het \u00adgeloof dat het verleden zich niet aan ons kan opdringen als we dat niet willen.<\/p>\n\n\n\n

De actualiteit maakt pijnlijk duidelijk dat dat buiten de menselijke conditie is gerekend. In het indrukwekkende interview met Bruno Beeckman, oorlogscorrespondent in Oekra\u00efne (DS weekblad 16 april)<\/a> <\/em>staat: \u2018Het begin van dit conflict is belediging. De Sovjet-Unie viel uiteen, was een lijk. Wij hadden gewonnen, \u00adriepen we. En dan vonden we het ook nog eens \u00adnodig om op dat lijk te gaan dansen.\u2019<\/p>\n\n\n\n

Historische vernederingen zijn bijzonder traumatische krenkingen, en daardoor tijdbommen: doet zich een \u2018goede gelegenheid\u2019 voor om de geschiedenis te herschrijven en dus de krenking te helen, dan kan dat een nieuw conflict aansteken.<\/p>\n\n\n\n

Zo\u2019n historische lezing verhindert ook de makkelijke interpretatie van het kwade tegenover het goede. Bart is niet louter het slachtoffer van de onbarmhartige dames in zijn volwassen leven, hij herhaalt zelf keer op keer oud zeer dat onverwerkt bleef. Ook geopolitiek hebben we niet of niet voldoende werk gemaakt van het helen van \u00adoude krenkingen, door banden te smeden , door de waardigheid van de \u00adander te blijven erkennen. Zoals Bart zijn ook wij mee \u00adverantwoordelijk voor wat ons overkomt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In de greep van oud zeer Donderdag 28 april 2022 om 3.25 uur Als jongen van zes kreeg Bart zijn eerste fiets en hij waagde meteen een ritje. Toen hij even later met bebloede knie\u00ebn huilend naar binnen liep, lag … Continue reading →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":""},"categories":[12,7],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3164"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3164"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3164\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3168,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3164\/revisions\/3168"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}