{"id":3627,"date":"2024-06-06T08:01:41","date_gmt":"2024-06-06T08:01:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.arianebazan.be\/?p=3627"},"modified":"2024-06-06T08:34:08","modified_gmt":"2024-06-06T08:34:08","slug":"we-kunnen-nog-wat-leren-van-deze-generatie-jongeren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.arianebazan.be\/?p=3627","title":{"rendered":"We kunnen nog wat leren van deze generatie jongeren"},"content":{"rendered":"\n

De Standaard, 30 mei 2024<\/a><\/p>\n\n\n\n

Ariane Bazan keek naar Eerste keus en zag leerlingen uit het zesde middelbaar die zich volwassener gedroegen dan de politici die ze ondervroegen.
<\/p>\n\n\n\n

Niets lijkt wenselijker dan vrede en onderlinge samenwerking, en toch blijkt niets moeilijker te bestendigen. \u201cDaarom moet ongecontroleerde intolerantie bij de wortels worden aangepakt door middel van een voortdurende educatie\u201d, raadt Umberto Eco aan in zijn lezing bij het Verdrag van Nijmegen in 2012, die net opnieuw vertaald werd.
Operatie geslaagd, blijkt uit Eerste keus, een nieuw verkiezingsprogramma met Tom Waes en Pieterjan De Smedt. Daarin gaan vooraanstaande politici in gesprek met zesdejaars die op 9 juni voor het eerst zullen stemmen. Quinten, uit de Provinciale Kunsthumaniora Hasselt (Pikoh), confronteert N-VA-voorzitter Bart De Wever met de vraag of samenwerking tussen de Vlaamse en de Franstalige gemeenschap mogelijk is. Achteraf weet hij: \u201cIk snap dat ook De Wever het beste wil voor het land en dat hij gewoon heel andere idee\u00ebn heeft.\u201d Als Bie, een trans jongeman uit het Atheneum van Zottegem, zijn onenigheid met Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken te kennen geeft, begint hij zijn uitleg met \u201cno hate\u201d. Wat een begrip voor verschil tonen die jongeren, en wat een contrast met bijvoorbeeld de jaren 80, toen politieke verschillen steevast op boegeroep en uitsluiting werd onthaald.
Een leerkracht Nederlands uit het Pikoh spreekt dan ook zijn vertrouwen uit in deze generatie, en misschien ziet hij het goed. Nieuw is hoe jongeren vlot kunnen schakelen tussen twee soorten denken. De onlangs overleden Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman maakt een onderscheid tussen S1- en S2-denkprocessen en haalde daarvoor de mosterd bij Sigmund Freud met zijn primaire en secundaire processen. Primaire processen (S1) zijn associatieve, snelle denkbewegingen waarmee we oppervlakkige verbanden leggen. Rijmpjes onthouden we via S1, maar S1 verklaart ook haast al onze denkfouten, zoals wanneer we de boodschapper aanvallen, en niet zijn boodschap. Toch is S1 ook de cruisecontrol die maakt dat we bij de staart van de kat de hele kat erbij denken. Bij de eerste woorden van een banale uitspraak vullen we aan met de rest van de zin.
Secundaire processen (S2) zijn trager. Het zijn de \u2018redelijke\u2019 processen, die de informatie ontcijferen op basis van de context. Meestal hangen we de na\u00efeve overtuiging aan dat tijdens de opvoeding S1 geleidelijk door S2 vervangen wordt. Onderzoek leert evenwel dat S1 en S2 ons leven lang in een dynamisch evenwicht bestaan. Het primaire procesdenken wordt ook in sommige omstandigheden sterker, bijvoorbeeld als mensen aangeven dat ze heel angstig zijn.
Belangrijk is dat er geen types van mensen zijn \u2013 S1 of S2 \u2013 en er ook geen manier is om het genuanceerde denken (S2) eens en voorgoed te verzekeren. Het redelijkheidsideaal van de verlichting is nooit verworven. Wie een affectieve bluts heeft gekregen, kan op die pijnpunten S1-snelkoppelingen ontwikkelen en haatdragend of intolerant worden, en dat geldt voor zowat iedereen. De moral highground van niet-uitsluiting kan bij iedereen moerassig worden.
Als leerlinge An-Sofie de vraag stelt wat iedere politicus waardeert bij de andere, nodigt ze hen dus uit na te denken voorbij hun affectieve kortsluitingen en hun S1-gedachten te overwinnen. Politici die ideologisch sterk van elkaar verschillen, slagen erin om iets positiefs over elkaar te zeggen. Ik herinner me hoe ik als studente in de jaren 90 met de vraag worstelde of ik \u201cVlaams Blokkers\u201d wel een hand kon geven. Het verschil lijkt niet langer zo bedreigend en staat zelfs een vorm van liefde niet in de weg \u2013 zonder het vermogen op morele verontwaardiging te vertroebelen. \u201cWaarom moeten nieuwkomers automatisch een bepaald type job toegewezen krijgen?\u201d, is Lyssa\u2019s kritische reactie op De Wever, bijvoorbeeld.
Identitair of emotioneel gedragen standpunten, inclusief die met een hoog S1-gehalte, kunnen op respect, inleving en begrip rekenen, zonder dat deze jongeren erin worden meegezogen of erdoor uit hun lood worden geslagen. En dat is maar goed ook, want campagneslogans, versterkt door sociale media, zijn met hun emotionele en identitaire tonaliteiten echte S1-machinerie\u00ebn. Dat heeft allerlei kwalijke gevolgen, maar misschien leidt het er ook toe dat mensen, in het bijzonder jongeren, sterker op het eigen oordeel gaan vertrouwen en kritischer worden.
Het grote doembeeld dat pedagogen en ethici van oudsher ophangen, het onredelijke denken \u2013 via S1 verantwoordelijk voor alle emotionele shortcuts \u2013blijkt onuitroeibaar te zijn. Maar kijk, hier duikt een verrassende generatie op die niet langer op \u201cuitroeien\u201d uit is, maar tolerant is voor S1 zonder het genuanceerde denken van S2 uit het oog te verliezen. We kunnen veel van die jongeren leren.<\/p>\n\n\n\n

\n

Les jeunes gens de cette g\u00e9n\u00e9ration nous enseignent quelque chose de pr\u00e9cieux<\/p>\n\n\n\n

Un programme de la t\u00e9l\u00e9vision Flamande Belge (la VRT), “Eerste keus” (“Premier Choix”) propose \u00e0 de jeunes Flamands, qui iront voter pour la premi\u00e8re fois de rencontrer, avec leur classe dans le cadre de leur \u00e9cole, des politiciens de premier rang, auxquels ils peuvent poser librement leurs questions. Les jeunes gens sont en m\u00eame directs dans la confrontation \u00e9t respectueux, voire accueillant et bienveillant, par rapport aux diff\u00e9rences, m\u00eames grandes ou extr\u00eames. Je propose qu’ils arrivent \u00e0 manier en parall\u00e8le et sans opposition une pens\u00e9e de type processus primaires (ou S1 de Kahneman) et secondaire (ou S2), c’est \u00e0 dire, qu’ils accueillent une pens\u00e9e \u00e9motionnelle et identitaire, sans d\u00e9brancher une r\u00e9flexion critique et nuanc\u00e9e. <\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De Standaard, 30 mei 2024 Ariane Bazan keek naar Eerste keus en zag leerlingen uit het zesde middelbaar die zich volwassener gedroegen dan de politici die ze ondervroegen. Niets lijkt wenselijker dan vrede en onderlinge samenwerking, en toch blijkt niets … Continue reading →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":""},"categories":[13,5,1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3627"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3627"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3627\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3633,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3627\/revisions\/3633"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arianebazan.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}