We denken graag dat stoorzenders van buitenaf ons leven moeilijk maken, schrijft Ariane Bazan. Terwijl we zelf onze grootste stoorzender zijn.<\/p>\n\n\n\n
Met het nieuwe schooljaar komen strengere regels voor het gebruik van gsm\u2019s in de klas. Dat is een welkome ontwikkeling, maar het smartphonegebruik is daarom nog geen \u201cdigitaal vergif voor de aandacht\u201d \u2013 toch niet meer dan veel vroegere uitvindingen. \u201cDe overdrijving van alle communicatiemiddelen onderwerpt de geest aan algemene opwinding en nervositeit. We leven onder een voortdurend regime van verstoring. Onze lichamen en geesten moeten evenzoveel beelden, muziekjes (\u2026) politieke en economische angst verwerken als de gehele mensheid over de drie vorige eeuwen.\u201d We denken dat wat ons ongelukkig maakt van buitenaf komt, maar \u201cal het ongeluk van mensen heeft maar \u00e9\u00e9n oorzaak: we kunnen niet gewoon rustig in een kamer blijven zitten\u201d, zoals de Franse filosoof Blaise Pascal zegt. Als er geen externe stoorzender is, dan zoeken we er \u00e9\u00e9n. \u201cMisschien vraagt ons systeem wel om afgeleid te worden\u201d, oppert de fysicus Etienne Klein vorig weekend op de Franse openbare radiozender France Culture, \u201cen het gebruik van de smartphone toont dat aan, maar veroorzaakt het niet.\u201d We zijn spontaan ongedurig en uitwendige animatie leidt ons net af van interne onrust. Omdat de belangrijkste bron van onrust niet van buiten komt, is er geen eenvoudige ingreep in onze omgeving die mensen tot volop aandachtig maakt.<\/p>\n\n\n\n Op dezelfde manier gaan we ervan uit dat mensen, zonder storing door de omgeving of zonder biologisch defect, min of meer redelijk zijn, opzoeken wat fijn is en mijden wat hen schaadt. Wie een beetje heeft geleefd, weet van zichzelf en van anderen dat het ook vaak niet zo is, en dat we tegen wil en dank blijven poetsen wat al proper is, fobisch zijn voor wat geheel ongevaarlijk is en ondanks onze goede voornemens in ruzies met buren of collega\u2019s blijven belanden of partners opzoeken die ons vernietigd achterlaten. Ook dat is geen gevolg van een storing of ziekte, maar heeft te maken met onze psychische architectuur.<\/p>\n\n\n\n De moeilijkheid om tot evenwicht te komen is dus veeleer het gevolg van hoe we gebouwd zijn, dan van externe stoorzenders. Nu is het niet zo gek dat een zekere mate van storing al in ons bouwplan zit. Als we er niet van uitgaan dat een ingenieur de mens heeft ontworpen, dan is ook de mens niets meer dan het resultaat van blinde natuurlijke selectie. Het criterium voor selectie is: wat goed genoeg is om te overleven en zich voort te planten. Vanuit evolutionair standpunt is mentaal evenwicht of geluk geheel onbelangrijk, als de soort maar overleeft en zich voortplant.<\/p>\n\n\n\n Toch hanteren we zowel in de geestelijke gezondheidszorg als in de politiek het idee dat normaliteit ongeveer gelijkstaat aan evenwicht en wegen we nieuwe ontwikkelingen verkeerdelijk af aan een uitgangswaarde van rust. Dat verraadt dat we over onze mentale capaciteiten teleologisch en intu\u00eftief nadenken. Teleologisch, omdat we vertrekken van het eindpunt: we gaan ervan uit dat evenwicht of tevredenheid of zelfs geluk er de facto kan zijn, zonder uit te leggen hoe en waarom dat zo zou zijn. En intu\u00eftief, omdat we graag willen dat geluk inderdaad aan de basis ligt.<\/p>\n\n\n\n Toen de chemie nog alchemie was, dachten we intu\u00eftief dat water een eenvoudig element was, zoals vuur, lucht en aarde. Dat water een composiet was, vond iedereen absurd, tot Lavoisier experimenteel de samenstelling H\u2082O kon aantonen. Toen biologie nog Lamarckiaans was, dachten we teleologisch dat de planten- en diersoorten, die zo precies aan hun omgeving aangepast waren, ontworpen waren in functie van die omgeving. Dat soorten blind zouden ontstaan, vond iedereen absurd, tot Darwin de evolutietheorie neerschreef die dankzij het experimentele onderzoek van Mendel bevestiging kreeg.<\/p>\n\n\n\n Maar voor het mentale hanteren we nog altijd intu\u00eftieve en teleologische denkbeelden. Misschien verkeren we vandaag nog steeds in de voorwetenschappelijke periode van de psychologie. Dat is problematisch, want zonder correcte kaart van de menselijke geest varen we blind, zowel in de geestelijke gezondheidszorg als in het politiek organiseren van het menselijk samenleven.<\/p>\n\n\n\n Quand nous d\u00e9non\u00e7ons les menaces de notre temps, comme l\u2019influence du t\u00e9l\u00e9phone portable sur la jeunesse, nous faisons une comparaisons implicite avec une r\u00e9f\u00e9rence, qui serait celle du bonheur ou de la stabilit\u00e9 ou d\u2019une certaine harmonie. Or, les seules contraintes qui ont pes\u00e9 sur l\u2019architecture de la condition humaine, comme pour toutes les esp\u00e8ces vivantes, sont celles de la s\u00e9lection naturelle, qui est aveugle et pour laquelle ne compte que la capacit\u00e9 de survivre et de se reproduire. L\u2019id\u00e9e d\u2019un \u00e9tat de r\u00e9f\u00e9rence qui serait d\u2019abord \u2018normal\u2019 ou \u2018harmonieux\u2019 trahit une pens\u00e9e t\u00e9l\u00e9ologique en psychologie. La psychologie de notre \u00e9poque, dont les principes de base semblent \u00eatre intuitifs et empreints de t\u00e9l\u00e9ologie, est finalement peut-\u00eatre encore pr\u00e9scientifique.<\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" We denken graag dat stoorzenders van buitenaf ons leven moeilijk maken, schrijft Ariane Bazan. Terwijl we zelf onze grootste stoorzender zijn. 19.09.24, Niet de smartphone maakt ons ongelukkig, dat doen we zelf. Column. De Standaard. Met het nieuwe schooljaar komen … Continue reading
19.09.24, Niet de smartphone maakt ons ongelukkig, dat doen we zelf. Column. De Standaard.<\/a><\/p>\n\n\n\n
Dit is geen fragment uit De afspraak, het komt van de Franse auteur Paul Val\u00e9ry uit 1939, die de toen pas uitgevonden telegraaf hekelt. Maar wellicht vinden we dat soort klachten terug doorheen de hele geschiedenis. Bij de uitvinding van de landbouw kwam de druk van de seizoenen, bij de uitvinding van de klok die van de tijd. We dachten lang dat treinreizen een zenuwziekte veroorzaakte en dat televisie de jeugd zou bederven.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\nLe malheur ne vient pas du t\u00e9l\u00e9phone portable, mais de notre condition<\/h2>\n\n\n\n